Kodeks pracy pod lupą: zagadki badań okresowych

Badania profilaktyczne pracowników to obowiązek pracodawcy wynikający z Kodeksu pracy. Często pojawia się pytanie — czy na czas badań okresowych osobie zatrudnionej przysługuje dzień wolny od pracy? W tym artykule rozwiewamy wszelkie wątpliwości — sprawdź!

Badania okresowe: czym są w świetle prawa?

Zgodnie z przepisami badania okresowe to cykliczne kontrole lekarskie, którym musi poddać się każdy pracownik, aby kontynuować pracę na danym stanowisku. Ich częstotliwość zależy od rodzaju wykonywanej pracy, warunków środowiskowych oraz stanu zdrowia pracownika.

Podstawą prawną są w tym przypadku dwa akty prawne, czyli:

• Kodeks pracy (art. 229),
• rozporządzenia Ministra Zdrowia dotyczące badań lekarskich pracowników.

Chcesz dowiedzieć się więcej lub umówić wizytę u lekarza medycyny pracy? Przechodząc w poniższy link, umówisz się na badania medycyny pracy w Nowym Sączu – znajdziesz tam także wszystkie najpotrzebniejsze informacje. Pamiętaj, że bez ważnych badań okresowych nie można zgodnie z prawem wykonywać obowiązków zawodowych.

Czy badania okresowe można przeprowadzać w godzinach pracy?

Tak — i to także regulują przepisy. Zgodnie z art. 229 § 3 Kodeksu pracy badania profilaktyczne powinny być przeprowadzane w godzinach pracy, jeśli jest taka możliwość. Oznacza to, że pracodawca musi umożliwić pracownikowi wykonanie badań w czasie jego standardowego czasu pracy. Nie może zmuszać go do wzięcia w tym czasie urlopu, ani zmniejszać jego wynagrodzenia. Co ważne, jeśli pracownik musi udać się na badania poza miejscem zatrudnienia, dojazd również jest wliczany do czasu pracy.

Czy za badania okresowe przysługuje dzień wolny?

Zwykle przeprowadzenie takich badań nie wymaga skorzystania z całego wolnego dnia pracy. Pracodawca musi umożliwić pracownikowi udanie się na wizytę do lekarza, dlatego osoba zatrudniona ma prawo do zwolnienia, ale jedynie na czas niezbędny do wykonania badań. 

To znaczy, że jeśli badania lekarskie wraz z dojazdem zajmują np. 3 godziny, to właśnie na tyle czasu pracownik otrzymuje zwolnienie. Po zakończonych badaniach powinien wrócić na stanowisko. 

Dzień wolny na badania okresowe: kiedy przysługuje?

Cały dzień wolny od pracy przysługuje pracownikom, którzy potrzebują więcej czasu na wykonanie badań. Jest tak np. w przypadku badań specjalistycznych dla:

• kierowców,
• pracowników pracujących na wysokości,
• operatorów wózków widłowych,
• pracowników stanowisk z wysokim ryzykiem.

Trwają one zwykle kilka godzin lub wymagają kilku etapów. Czas przeprowadzenia całej procedury może więc objąć pełen dzień roboczy. Wówczas pracownik nie musi stawiać się w miejscu pracy.

Co jeśli pracodawca odmawia udzielenia zwolnienia na czas badań?

Warto wiedzieć, że odmowa zwolnienia pracownika na badania okresowe przez pracodawcę jest niezgodna z prawem. Firma nie może również zmuszać pracownika do wzięcia urlopu ani odpracowania godzin nieobecności związanych z badaniami. Wynika to z przepisów BHP i Kodeksu pracy.  Pracownik nie może pracować bez aktualnego orzeczenia lekarskiego o zdolności do pracy. Brak takiego dokumentu może skutkować nie tylko mandatem dla pracodawcy, ale nawet unieważnieniem ubezpieczenia w razie wypadku. Jeśli pracodawca utrudnia Ci zgłoszenie się na badania, zgłoś się do działu HR, a w razie problemów do Państwowej Inspekcji Pracy, która podejmie odpowiednią interwencję w tej sprawie.